اقتصاد نهادی-برداشتی مختصر

اقتصاد نهادی-برداشتی مختصر

اقتصاد نهادی

در این مقاله بحث نظری «اقتصاد نهادی» مطرح می­شود.

علم اقتصاد، درون خود، «ارزش عقلایی و مقبول» را جای نداده است

«ارزش عقلایی و مقبول» دیدگاه هر فرد از آن­چه منطقی است، نمی­ باشد. چون در مورد منطقی بودن به تعداد افراد دیدگاه متفاوت وجود دارد. همان­طور که برای لذت بخش بودن و رنج­­­ آور بودن به تعداد افراد دیدگاه­ های متفاوتی وجود دارد. «ارزش عقلایی و مقبول» در واقع تصمیم دادگاه است، که این ارزش عینی قابل اندازه­ گیری به وسیله پول می ­باشد.

علم اقتصاد، اخلاق، رفاه عمومی و منافع ملی را مسئله­ ای جدا از نظریات اقتصادی می­ داند. اما در صورتی که قرار باشد این علم کاربرد عملی داشته باشد، می­ بایست این موارد را نیز در داخل علم اقتصاد بگنجانیم.

آغاز نظریات  اقتصادی به سال ۱۷۷۶، توسط جرمی بنتام برمی­گردد. بنتام نظریه «رضایت­مندی» را ارائه می­دهد. این نظریه، نظریه­ ای فردگرا و فراملی است و منافع عمومی ملی را در نظر نمی­ گیرد.

«اقتصاد رضایت­مندی» به آسانی تبدیل به «اقتصاد پولی» شد و بنتام از فعالان این فرآیند تبدیل بود.

اقتصاد نهادی

در «اقتصاد پولی» هر فرد به دنبال بیشینه کردن در آمد خالص پول است.

اما هر دو این نظریات پیامدهای غیراخلاقی و غیرمنصفانه ­ای داشته ­اند. به طوری که دادگاه­ ها برای حذف این رفتارهای غیرمنصفانه، استاندارد «خریدار راغب، فروشنده راغب» را به کار بردند

اقتصاد «خریدار راغب، فروشنده راغب»

شروع اقتصاد «خریدار راغب، فروشنده راغب» به قبل از نظریات بنتام، در سال ۱۶۲۰ برمی­­گردد.

فرض ساده «خریدار راغب، فروشنده راغب» به خوبی نقطه آغاز نظریات اقتصاد به جای شروع از «نفع شخصی» است. این مفهوم به معنای این است که یک فروشنده حق دریغ کردن آن­چه مالک آن است را دارد. در صورت وجود یک خریدار راغب و در صورتی که خود نیز راغب باشد، این انتقال مالکیت صورت می­ گیرد.

اقتصاد «خریدار راغب، فروشنده راغب» در نتیجه تلاقی «اقتصاد نهادی محض» و «اقتصاد درآمد خالص محض» است.

در بُعد درآمد خالص، فرد درآمد خالص خود را اضافه می کند و در بُعد نهادی روابط اخلاقی را نسبت به سایر خریداران و فروشندگان در نظر می­ گیرد.

با این حال اقتصاد «خریدار راغب، فروشنده راغب» تا سال­های اخیر جایی در اقتصاد مرسوم نداشته است. و دلیل آن این است که «اقتصاد محض مرسوم» بر پایه رابطه انسان با طبیعت بنا شده است، نه رابطه انسان با انسان دیگر.

زهرا صاین

مطالب مرتبط

دیدگاهها

نظر: